Η ιστορία ως κλουβί της προόδου

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Κατά καιρούς ακούμε κάποια πολιτικά πρόσωπα, όπως είναι ο Γλέζος και ο Θεοδωράκης να προσπαθούν να επιβάλλουν αναλογίες στη σημερινή πολιτική και οικονομική κρίση της χώρας με βάση την ελληνική αντίσταση κατά των ναζιστών και τον εμφύλιο πόλεμο. Στις δηλώσεις τους, ο ιστορικός χρόνος σταματά στη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο και η Μέρκελ αντιμετωπίζεται ως ευθεία συνέχεια του χιτλερικού καθεστώτος. Δεν θα ασχοληθώ εδώ με τα παράλογα και ανορθολογικά στοιχεία που διέπουν τέτοιου είδους αναγωγές. Το ζήτημα δεν αφορά τα συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα, αλλά τη μαζική απήχηση μιας τέτοιας αντίληψης του τι είναι και σε τι χρησιμεύει το ιστορικό υλικό.

Δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν πως η Ιστορία αποτελεί ένα εργαλείο διδαχής, το οποίο οφείλει κανείς να γνωρίζει για να μη επαναλαμβάνει τα λάθη του. Σ’ αυτή την αντίληψη, η ιστορία αποτελεί πολιτικό εργαλείο και όχι επιστήμη. Δυστυχώς, αυτή η αντίληψη είναι ευρέως διαδεδομένη όχι μόνο στους οπαδούς των πάσης φύσης ολοκληρωτισμών, αλλά και σ’ επιστήμονες που εκ πρώτης όψεως όφειλαν να πρεσβεύουν το αντίθετο. Όσο όμως η αντίληψη για την ιστορία ως δίδαγμα και όχι ως αποκρυστάλλωση των πυκνών εξελίξεων σε συγκεκριμένες περιόδους, παραμένει στους κόλπους της επιστημονικής κοινότητας, αποτελεί ένα μεγάλο, αλλά όχι ανυπέρβλητο ζήτημα.

Από τη στιγμή όμως που αυτή η αντίληψη γίνεται πολιτικό εργαλείο στα χέρια κομμάτων, πολιτικών ιδεολογιών και πολιτικών προσώπων, τότε μετατρέπεται σ’ εργαλείο συντήρησης και απολίθωσης των κοινωνικών σχέσεων. Όταν η ιστορία μεταμορφώνεται σε μύθο που ακινητοποιεί τις κοινωνικές σχέσεις σε μια συγκεκριμένη περίοδο, όταν λειτουργεί ως ευχάριστο παραμύθι που όχι μόνο αφηγείται το παρελθόν μιας φυλής, ενός έθνους, μιας τάξης, μιας ιδεολογίας, αλλά και ταυτοχρόνως παγώνει τον ιστορικό χρόνο, τότε αυτή γίνεται επικίνδυνο εργαλείο στα χέρια ολοκληρωτικών αντιλήψεων. Σ’ αυτήν την περίπτωση, η ιστορία, αντί να οδηγεί σε μια ουσιαστική κριτική αποτίμηση των αποσιωπήσεων και των παραχαράξεων του ιστορικού παρελθόντος, δημιουργεί ένα αλλοτριωμένο παρόν, το οποίο ζει στο παρελθόν. Δημιουργείται έτσι ένα διαρκές παρελθόν παρών, όπου καμία δυνατότητα δεν δίνεται στο υποκείμενο να αλλάξει οτιδήποτε. Σ’ αυτήν την περίπτωση, η ιστορία είναι δομή, αντικείμενο και συμπύκνωση προγονικών σχέσεων, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι υποκείμενο και συμπύκνωση σχέσεων μεταξύ ατόμων και κοινωνικών τάξεων. Η ιστορία εδώ γίνεται το κλουβί της προόδου…

Όσοι αντιμάχονται την πολιτική της σημερινής Γερμανίας, ταυτίζοντάς την με τη ναζιστική Γερμανία, κάνουν δύο τεράστια λάθη. Πρώτο, ενοχοποιούν στο διηνεκές ένα λαό, τον γερμανικό, και με αυτόν τον τρόπο αθωώνουν μια ιδεολογία, τον ναζισμό. Τελικά συναινούν σ’ αυτό που είπε ο Μιχαλολιάκος, «τα εγκλήματα τα έκαναν οι Γερμανοί και όχι οι ναζιστές». Η αντίληψη Γλέζου-Θεοδωράκη (η πηγή του κακού είναι οι Εβραίοι) είναι η άλλη (σίγουρα ακούσια) πλευρά του χρυσαυγίτικου νομίσματος. Το δεύτερο και επίσης μεγάλο λάθος που κάνουν, είναι πως φυλακίζουν το παρόν στα ιδεολογήματα του παρελθόντος. Με αυτόν τον τρόπο, το μόνο μέλλον που οραματίζονται για τη χώρα, είναι το παρελθόν της.

Πηγή Μεταρρύθμιση

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: