Ο «αιρετικός» της ελληνικής λογοτεχνίας Γιάννης Σκαρίμπας.

Του Παναγιώτη Θεοδ. Φορτώση

Ο μπάρμπα-Γιάννης ο Σκαρίμπας γεννήθηκε τις 28 Σεπτέμβρη του 1893 στην Αγία Ευθυμία Παρνασσίδος και έφυγε απ΄τη ζωή στις 21 του Γενάρη το 1984. Ήταν λογοτέχνης, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και κριτικός. Χαρακτηριστικό του λογοτεχνικού του έργου όπως και της ίδιας του της ζωής ήταν το πάθος του για ανατροπή των αστικών αξιών. Εξαιτίας αυτής της ιδιότητάς του απέσπασε δυσανάλογα προς την αξία του πολλές κριτικές. Ο Σκαρίμπας μετέφερε τους τρόπους της λογοτεχνίας στη ζωή, έγινε από πρόσωπο προσωπείο, ταυτίστηκε με τους ήρωές του. Αντικατέστησε έτσι την πραγματικότητα της ζωής του από την πραγματικότητα της φαντασίας του και το ενδιαφέρον του κοινού μεταφέρθηκε από το έργο στον άνθρωπο, ή καλύτερα στον τύπο που ο ίδιος ήθελε να πλάσει.

Λόγω της αναρχικής του φύσης, αλλά και θέλοντας ίσως να αναπληρώσει την ακινησία της ζωής του υιοθέτησε ακραίες συμπεριφορές που βαθμηδόν έγιναν μανιέρα, δημιούργησε έτσι ένα μύθο γύρω από το πρόσωπό του ο οποίος κράτησε σε εγρήγορση τον Τύπο αναπληρώνοντας την έλλειψη σοβαρής αποτίμησης του έργου του, γεγονός που με τα χρόνια του έγινε μόνιμη ιδέα, επιτείνοντας συγχρόνως την εκκεντρική του συμπεριφορά. Τα επίθετα που διαρκώς προσδιόριζαν το πρόσωπό του είναι ενδεικτικά: εκκεντρικός, επαναστατημένος, αντισυμβατικός, ιδιόρρυθμος, αναρχικός.

Το έργο του Σκαρίμπα είχε τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

α) Προσωπικό και ιδιόρρυθμο ύφος. Χαρακτηρίστηκε «πρωτοποριακό», «καινούργιο», «προχωρημένο», πρωτοφανέρωτο» και «μοναδικό».

β) Η γλώσσα που χρησιμοποιούσε ο Σκαρίμπας ήταν αναρχική για τα δεδομένα της εποχής του.

γ) Ιδιοτυπία των ηρώων του.

δ) Μεγάλο μέρος του έργο του είχε σχέση με τον υπερρεαλισμό.

ε) Σάτιρα και ειρωνεία.

στ) Ο ρυθμός του πεζού λόγου του.

ζ) Η παραδοξογραφία, το απροσδόκητο και το απίθανο, μια φαντασία σπρωγμένη ως την πιο αχαλίνωτη αυθαιρεσία.

Από τα παραπάνω χαρακτηριστικά να τονίσουμε ότι η γλώσσα του κάνει τεράστια εντύπωση την εποχή που γράφει.  Γλώσσα θρεμμένη από την πιο πλούσια πηγή, το λαό. Πλούσια, θερμή, συχνά υπερβολικά έντονη, σπάταλη, μα πάντα και, στα πληθωρικά της ακόμα σημεία, κυβερνημένη από τεχνίτη που ξέρει καλά τι τέλειο όργανο κρατά στα χέρια του, χρωματίζεται ανάλογα με τα πράγματα.

Ο Σκαρίμπας στηρίχθηκε στη δύναμη του ενστίκτου για να θεμελιώσει το έργο του. Ο κόσμος που περιγράφει είναι λιτός στη σύνθεσή του, κι όμως ξέρει τον τρόπο να τον στολίσει με το αίσθημά του. Δεν μένει μέσα στα σύνορα της συνηθισμένης ηθογραφίας, ένα είδος που κατάντησε συμβατικό και ανιαρό, αλλά κατορθώνει να βασίζει το έργο του που έχει ανθρώπινο ενδιαφέρον και αξία στο φτιάξιμο, στη μορφή. Η διακοσμητική του ιδιοφυία κεντά συχνά, απάνω στο μονότονο υφάδι της πραγματικότητας πλήθος πολύτιμα ξόμπλια και κοσμήματα, με μια αγάπη, μια αφοσίωση όμοια με εκείνη που είχαν οι χειροτέχνες του καλού καιρού, οι χρυσοκονδυλιστές της Ανατολής.

Τα κυριότερα έργα του:

Καϋμοί στο Γριπονήσι, διηγήματα, (1930).

Το θείο Τραγί, διηγήματα (1933).

Μαριαμπάς, μυθιστόρημα (1935).

Ουλαλούμ, ποιήματα (1936).

Το σόλο του Φίγκαρο, μυθιστόρημα (1939).

Εαυτούληδες, ποιήματα, (1950).

Ο ήχος του κώδωνος, θέατρο, (1950).

Το Βατερλώ δύο γελοίων, μυθιστόρημα, (1959).

Βοϊδάγγελοι, ποιήματα, (1968).

Το ΄21 και η αλήθεια, η τράπουλα και οι Γαλατάδες, ιστορία, (1971-1977).

Φυγή προς τα εμπρός, μυθιστόρημα, (1976).

Τρεις άδειες καρέκλες, διηγήματα, (1976).

Ο πάτερ Συνέσιος, θέατρο, (1980).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: